1. Đại học Tự trị Quốc gia Mexico | Thư viện Trung tâm

Thư viện Trung tâm, một trong những công trình mang tính biểu tượng của kiến trúc hiện đại nằm trong khuôn viên chính của Đại học Tự trị Quốc gia Mexico, thể hiện rõ nét bản sắc Mexico độc đáo. Được thiết kế như một khối lập phương hiện đại bởi các kiến trúc sư Juan O’Gorman, Gustavo Saavedra và Juan Martinez de Velasco, thư viện kết nối mạnh mẽ với văn hóa Mexico thông qua những bức bích họa tráng lệ của O’Gorman, và kể từ đó, công trình đã trở thành biểu tượng của trường đại học.

Được thiết kế để đạt sự đối xứng hoàn hảo thông qua việc sử dụng các khối lập phương, hệ thống cột và mặt tiền tự do, Thư viện Trung tâm sở hữu một không gian nội thất khép kín hoàn toàn ở lõi trung tâm. Là một công trình mang phong cách Corbusier với thiết kế mặt bằng thông thoáng, thư viện bao gồm 10 tầng khép kín và một tầng trệt phục vụ cộng đồng. Được xây dựng trên nền đá gồ ghề của Pedregal de San Ángel, tầng trệt được hình thành như một bệ đỡ chạy theo độ dốc tự nhiên của địa hình xung quanh. Các ô kính màu chắn ánh sáng trực tiếp, đồng thời nhuộm ánh sáng đi vào thành những sắc thái nâu và vàng, tạo nên một không gian độc đáo với những mảng tương phản đầy ấn tượng.

2. Trường Cao đẳng Nghệ thuật và Thiết kế Ontario | Trung tâm Sharp

Trung tâm Sharp, nằm trong khuôn viên Trường Cao đẳng Nghệ thuật và Thiết kế Ontario tại Toronto, Canada, là một trong những trường đại học độc đáo nhất thế giới. Được thiết kế bởi Will Alsop với sự cộng tác của giảng viên và sinh viên trong trường, công trình có cấu trúc “mặt bàn” hai tầng nổi bật, đứng vững trên mười hai cột thép sặc sỡ sắc màu, mỗi cột cao bốn tầng. Lấy cảm hứng từ những đám mây mang tính biểu tượng của El Lissitzky, Trung tâm Sharp tạo hiệu ứng điểm ảnh (pixel) với kết cấu kim loại được ốp bằng các tấm nhôm trắng cùng các ô vuông và hình chữ nhật đen được bố trí ngẫu nhiên.

Cách mà bề mặt điểm ảnh này bao bọc lấy phần bên dưới của tòa nhà, kết hợp với sự luân phiên bố trí cửa sổ ở mỗi tầng, càng củng cố cảm giác về một khối hộp được nâng lên cao một cách thống nhất. Bên trong, hai tầng không gian rộng rãi là nơi đặt các cơ sở vật chất mới của trường; các phòng học và khu vực học tập được bố trí dọc theo chu vi, trong khi lối đi lưu thông được đặt ở khu vực trung tâm.

3. Đại học Công nghệ | Tòa nhà Dr. Chau Chak Wing

Là công trình đầu tiên của Frank Gehry được thiết kế tại Úc, Tòa nhà Dr. Chau Chak Wing với thiết kế độc đáo đã đưa Đại học Công nghệ Sydney trở thành một trong những trường đại học có kiến trúc độc đáo bậc nhất. Được xây dựng cho Trường Kinh doanh UTS, tòa nhà cung cấp không gian cho việc giảng dạy, học tập, nghiên cứu và văn phòng, đóng vai trò như hiện thân hữu hình của tư duy đổi mới sáng tạo.

Lấy cảm hứng từ ý tưởng “ngôi nhà trên cây” của Gehry, Tòa nhà Dr. Chau Chak Wing sở hữu hai mặt tiền tương phản: một mặt là bức tường gạch nhấp nhô gợi nhắc đến di sản gạch đô thị của Sydney cùng kết cấu và vẻ uy nghi của đá sa thạch, mặt còn lại là bức tường kính với những góc cắt sắc sảo làm vỡ vụn và phản chiếu các tòa nhà xung quanh. Được thiết kế với những ràng buộc từ vị trí đô thị hẹp, phần ngoại thất hoạt động như một tác phẩm điêu khắc, hiện ra trong những mảnh ghép khung viền giữa các công trình lân cận.

Cầu thang ấn tượng, được chế tác từ thép đánh bóng, là điểm nhấn mang tính điêu khắc của sảnh lối vào, phản chiếu chuyển động của con người. Tại các khu vực học tập ở tầng dưới, hai phòng học hình bầu dục theo phong cách “nhà gỗ” cho phép sinh viên tương tác với nhau từ khắp phòng và với giảng viên từ trung tâm hoặc rìa, mà không cần phải nhìn trực diện từ phía trước. Phòng hội nghị với 120 chỗ ngồi có thể nhanh chóng chuyển đổi phù hợp cho làm việc nhóm nhỏ, trong khi các phòng hội thảo được trang bị nội thất di động được bố trí như những không gian sàn linh hoạt, không có bậc cấp.

4. Đại học Bangkok | BU Diamond

Được thiết kế bởi Architects 49, BU Diamond nằm trên trục Đông-Tây của khuôn viên Đại học Bangkok, với xa lộ Vibhawaee-Rangsit ở lối vào phía Đông. Với thiết kế ấn tượng, BU Diamond là biểu tượng cho tầm nhìn của trường đại học và đánh dấu lối vào khuôn viên, đưa Đại học Bangkok trở thành một trong những trường đại học độc đáo nhất thế giới. Về mặt thiết kế, công trình hướng đến mục tiêu đảm bảo toàn bộ khuôn viên có sự kết nối chặt chẽ, xem xét tính liên tục về mặt thị giác và chức năng giữa khu vực phía trước và phía sau của trường. Chương trình giáo dục diễn ra trong khuôn viên BU Diamond gợi lên quá trình carbon biến thành kim cương, như một ẩn dụ cho sức mạnh của giáo dục trong việc chuyển hóa cuộc đời sinh viên và thế giới.

5. Tháp Cocoon của Học viện Mode Gakuen

Được thiết kế bởi Tange Associates tại Tokyo, Nhật Bản, Tháp Cocoon Học viện Mode Gakuen với diện tích 3.541 m² là một trong những trường đại học độc đáo nhất thế giới. Tòa tháp là nơi đặt ba trường học, bao gồm một trường đào tạo về thời trang, một trường về công nghệ và thiết kế, cùng một trường y khoa. Hình dáng sáng tạo cùng hệ thống mặt tiền hiện đại của tòa tháp thể hiện một cách đặc sắc ý tưởng về “kén” (cocoon) độc đáo.

Khác với mô hình khuôn viên trường được tổ chức theo chiều ngang truyền thống, Tháp Cocoon Học viện Mode Gakuen được thiết kế như một khuôn viên thẳng đứng, có sức chứa khoảng 10.000 sinh viên. Ba khối lớp học hình chữ nhật xoay 120 độ quanh một lõi trung tâm. Từ tầng 1 đến tầng 50, các khối lớp học này được bố trí theo một cấu hình cong. Lõi bên trong chứa thang máy, cầu thang bộ và các trục kỹ thuật. Nằm giữa các cụm lớp học, khu vực Sinh hoạt Sinh viên cao ba tầng hoạt động như một giếng trời hướng ra phía Đông, Tây Nam và Tây Bắc.

Hình dạng elip của tòa nhà mang lại tầm nhìn rộng mở ở các tầng trên và diện tích sàn lớn hơn ở các tầng dưới, trong khi cây xanh được trồng ở các tầng thấp cùng tầm nhìn thoáng đãng ra bầu trời từ các tầng cao giúp mang sức sống nuôi dưỡng của thiên nhiên đến gần hơn.

6. Đại học London Metropolitan | Trung tâm Học viên Cao học

Tọa lạc trong khuôn viên Đại học London Metropolitan, Trung tâm Học viên Cao học là công trình cố định đầu tiên của Daniel Libeskind tại London. Mở rộng khuôn viên trường đại học, công trình đóng vai trò như một cổng chính quan trọng dọc theo phố Holloway. Với sự hiện diện nổi bật và khác biệt trên tuyến phố, tòa nhà được tạo thành từ ba khối hình học giao thoa, hình thành nên những không gian nội thất độc đáo. Mặt tiền được ốp hoàn toàn bằng các tấm thép không gỉ dập nổi, mang lại cho tòa nhà một bề mặt sáng bóng và luôn biến đổi theo góc nhìn. Các đường cắt và khe hở hình học trong tòa nhà giúp tràn ngập ánh sáng vào không gian bên trong, chiếu sáng cho các phòng hội thảo, văn phòng và quán cà phê dành cho sinh viên.

7. Đại học Công nghệ Nanyang | Learning Hub

Được thiết kế bởi Heatherwick Studio cho Đại học Công nghệ Nanyang tại Singapore, Learning Hub mang đến một môi trường giáo dục mới phù hợp với thời đại kỹ thuật số. Nơi đây kết nối mọi người, khuyến khích những đối thoại tự phát và sự trao đổi ý tưởng. Trung tâm được thiết kế không có hành lang, hướng đến mục tiêu tối đa hóa sự tương tác giữa sinh viên và giảng viên.

Thay vì tạo ra một tòa nhà đại học hình hộp thông thường, Heatherwick Studio đã chia cấu trúc thành các đơn nguyên lớp học riêng biệt và xếp chúng lại với nhau để tạo thành một tổ hợp gồm 12 tháp nhỏ, mang lại tỷ lệ gần gũi hơn với con người cho công trình. Mỗi phòng đều hướng ra một khoảng sân trung tâm nhận được ánh sáng từ bên ngoài đồng thời cũng được thông gió tự nhiên, giúp sinh viên có thể kết nối về mặt thị giác. Giữa các lớp học còn có những góc và ngách không được lên lịch sẵn với ban công vườn, là nơi để dừng lại trò chuyện và suy ngẫm.

8. Trường Cao đẳng Vận tải và Hàng hải Rotterdam

Được thiết kế bởi Neutelings Riedijk Architects tại Rotterdam, Trường Cao đẳng Vận tải và Hàng hải tập hợp toàn bộ phổ kiến thức trong lĩnh vực hàng hải và logistics trong một học viện duy nhất, kết hợp nhiều bộ phận giáo dục và tư vấn khác nhau. Tòa nhà với thiết kế độc đáo của mình gợi liên tưởng đến kiến trúc cảng đầy tính điêu khắc của những chiếc silo, cần cẩu và tàu thuyền. Được đặc trưng bởi hình dạng ngoằn ngoèo táo bạo, công trình vươn lên từ một bệ đế rộng được neo chắc chắn vào bến cảng, dần thu hẹp khi vươn lên thành một tòa tháp cao 70 mét ngả về phía sau và kết thúc bằng một phần nhô ra ấn tượng ở đỉnh. Một cửa sổ lớn ở chân tòa nhà hướng ra dòng sông, trong khi phần đỉnh dốc nghiêng như một kính tiềm vọng hướng ra Biển Bắc.

Được thiết kế như một trường học thẳng đứng, Trường Cao đẳng Vận tải và Hàng hải xếp các lớp học chồng lên nhau, kết nối bằng một hệ thống thang cuốn mở. Các không gian mở cao hai tầng, đóng vai trò như những khu vườn trong trường dành cho sinh viên, xuất hiện đều đặn dọc theo tòa tháp, trong khi phòng hội nghị 300 chỗ ngồi nằm ở đỉnh tháp. Cấu trúc nhô ra đặc biệt này mang đến cho người tham dự hội nghị tầm nhìn ngoạn mục ra Cảng Rotterdam.

9. Viện Khoa học Phân tử La Trobe

Với những ẩn dụ thị giác ấn tượng, trung tâm nghiên cứu và giảng dạy được thiết kế bởi Lyons Architecture cho Đại học La Trobe tại Melbourne là một trong những công trình học thuật độc đáo nhất thế giới. Nằm trong khuôn viên Bundoora có từ những năm 1960, trung tâm phá vỡ các khuôn mẫu truyền thống đồng thời thúc đẩy sự tương tác gần gũi hàng ngày giữa sinh viên và các nhà nghiên cứu cao cấp. Các tầng dưới, dành riêng cho sinh viên đại học từ năm thứ nhất đến năm thứ ba, bao gồm các phòng thí nghiệm lớn, linh hoạt, không gian mở với sức chứa 160 người, được kết nối với các khu vực học tập “khô”. Sự sắp xếp này cho phép sinh viên di chuyển liền mạch từ các dự án thực hành trong phòng thí nghiệm sang các hoạt động học tập kỹ thuật số và hợp tác tại không gian liền kề.

Ở tầng trệt, các không gian học tập này mở ra những khu vực cảnh quan mới được cải tạo, mở rộng ý tưởng đặt sinh viên vào trung tâm của không gian xã hội và không gian học tập ngoài trời. Tất cả các phòng thí nghiệm trên ba tầng cao nhất của tòa nhà, vốn tập trung vào nghiên cứu, đều là những không gian lớn, mở và linh hoạt, nơi các nhóm có thể cộng tác hoặc mở rộng, thu hẹp tùy theo nguồn tài trợ nghiên cứu.

Phản ánh công trình nghiên cứu phân tử diễn ra bên trong, mặt tiền dạng tế bào của khoa Khoa học Phân tử được thể hiện qua chính chất liệu của nó. Các bức tường chủ yếu được làm từ bê tông đúc sẵn, và các ô tế bào giúp ánh sáng ban ngày tràn vào bằng cách tạo ra các cửa sổ “phía dưới” và “phía trên” cho nhiều không gian khác nhau.

10. Đại học California, San Diego | Thư viện Geisel

Được thiết kế bởi William L. Pereira, hình dáng độc đáo giống như đến từ thế giới khác của Thư viện Geisel nằm ở điểm giao thoa đầy mê hoặc giữa kiến trúc brutalism (thô mộc) và chủ nghĩa vị lai. Được cấu thành từ những trụ bê tông cốt thép vững chãi, thư viện sở hữu hệ thống mặt tiền bằng kính treo, thể hiện một cách ấn tượng cảm giác mơ hồ giữa sự đồ sộ và phi trọng lượng. Sự căng thẳng giữa hai phẩm chất này mang đến cho tòa nhà một vẻ ngoài gần như không thuộc về thế giới này.

Về cơ bản được xây dựng bằng những sơ đồ đơn giản, Thư viện Geisel là công trình cao tám tầng với hai tầng hầm và sáu tầng có diện tích khác nhau trên mặt đất. Một lõi vững chắc kéo dài suốt chiều cao công trình chứa cầu thang bộ, thang máy và các trục kỹ thuật. Phần công xôn hình nón vươn lên phía trên quảng trường được đỡ bởi hệ thống kết cấu gồm mười sáu cột bê tông cốt thép đồ sộ nhô lên từ tầng diễn đàn và tỏa ra bên ngoài với góc 45 độ. Những tấm kính khổ lớn được viền bằng nhôm anod hóa cho phép ánh sáng tự nhiên tràn ngập các khu vực đọc sách và kho sách bên trong.