Thượng Thành là vòng tường thành bao quanh Kinh thành Huế, không chỉ là dấu tích quan trọng trong hệ thống phòng thủ tam cấp mà còn là biểu tượng văn hóa – lịch sử bền vững của cố đô. Tuy nhiên, nhiều năm qua, khu vực này bị xâm lấn, xuống cấp, sử dụng sai chức năng, thậm chí trở thành bãi rác hoặc khu dân cư tạm bợ. Những giá trị cảnh quan – sinh thái – cộng đồng vốn có vẫn chưa được khai thác đúng mức. Trước bối cảnh đó, đồ án “Thiết kế kiến trúc cảnh quan tôn tạo không gian Thượng Thành Huế” được triển khai như một cách tiếp cận mới: vừa bảo tồn tinh tế, vừa thích ứng sáng tạo, hướng đến trải nghiệm di sản trong thời kỳ đương đại.

Thông tin đồ án:

• Sinh viên thực hiện: Lê Diên Quốc Hưng – Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM
• GVHD: ThS.KTS Hồ Viết Vinh
• Giải Ba – Hạng mục Bảo tồn Cảnh quan
• Giải thưởng đồ án sinh viên tốt nghiệp xuất sắc ngành kiến trúc cảnh quan 2025

Song song với dự án di dời dân cư từ khu vực 1 di tích theo chương trình của UNESCO, thách thức lớn nhất hiện nay là định hướng sử dụng quỹ đất vòng thành sao cho phù hợp bối cảnh mới.

Lý do chọn đề tài

Phân tích yếu tố hiện trạng của công trình Thượng Thành Huế

Phân tích các yếu tố khí hậu – văn hóa – xã hội của khu vực này

Đồ án này đặt ra mục tiêu “ba trụ cột chuyển mình” bao gồm: Tôn tạo – phục hồi di tích sau quá trình giải phóng mặt bằng; Thích ứng – chuyển đổi chức năng tuyến phòng thủ cho phù hợp đời sống đô thị hiện đại; Trải nghiệm – nâng tầm giá trị di sản thông qua các tầng cảm nhận không gian trên lưng thành. Đây là cơ sở hình thành chiến lược phát triển bền vững cho toàn tuyến Thượng Thành dài hơn 9 km.

Phối cảnh tổng thể Vòng thành Huế

Thượng Thành là sự giao thoa độc đáo giữa kỹ thuật xây thành phương Đông với thành cao, hào sâu và bố cục Vauban phương Tây. Tuy nhiên hiện nay đã có nhiều đoạn xuống cấp, đứt gãy không gian, cảnh quan đơn điệu, hệ sinh thái suy giảm, xuất hiện các khu dân cư tạm bợ, rác thải tràn lan và hay diễn ra các hoạt động làm sai lệch giá trị di sản. Nơi này đang thiếu tuyến kết nối liên tục, thiếu điểm dừng chân, thiếu không gian cộng đồng, nên vấn đề cốt lõi đặt ra là làm sao dung hòa bảo tồn và phát triển, giá trị lịch sử và nhu cầu đời sống.

Ý tưởng chủ đạo của đồ án này là hình thành một tuyến đi bộ liên hoàn dọc theo đỉnh Thượng Thành, nơi cảnh quan, lịch sử và đời sống cộng đồng được kết nối thành một trải nghiệm xuyên suốt. Theo đó, tuyến đi bộ sẽ được chia thành 7 phân đoạn chức năng dựa trên đặc trưng cảnh quan và nhu cầu sử dụng; liên kết hệ thống cổng thành, pháo đài, pháo nhãn, hỏa dược khố và hào nước thành chuỗi điểm nhấn di sản. Bên cạnh đó, đồ án còn muốn xen cài các không gian sinh hoạt cộng đồng, giáo dục lịch sử, ngắm cảnh và nghỉ ngơi, tạo nhịp trải nghiệm, mang tính kể chuyện và hướng dẫn.

Bảy không gian tiêu biểu bao gồm: Không gian đón tiếp & giới thiệu di sản; không gian sinh hoạt cộng đồng & quảng trường mở; không gian trung tâm & cảnh quan di sản; không gian ngắm cảnh & nghỉ ngơi; không gian tương tác & trưng bày văn hóa, không gian giáo dục lịch sử – quân sự và cuối cùng là không gian kết thúc & dịch vụ du lịch nhẹ.

Phân khu 1: Khởi nguyên

Phân khu 2: Khai phá

Phân khu 3: Chính đạo

Phân khu 4: Canh thời

Phân khu 5: Cội nguồn

Phân khu 6: Trấn ải

Phân khu 7: Huyết mạch

Về không gian, thiết kế ưu tiên sự mở và mạch lạc, tạo các điểm nhìn quan trọng tại cổng thành, pháo nhãn, hỏa dược khố. Hệ thống đường dạo và điểm dừng giúp nối kết các trải nghiệm từ quá khứ đến hiện tại.

Về chất liệu, dự án sử dụng các loại vật liệu truyền thống như gạch nung, đá gan gà, gỗ lim, tre, sắt rèn… Ngoài ra cũng sẽ tận dụng các loại vật liệu tái chế và thân thiện môi trường cho đường dạo, mái che, bảng chỉ dẫn. Sự kết hợp này nhằm giữ nguyên tinh thần cổ kính nhưng vẫn đảm bảo tính bền vững của công trình đương đại.

Vòng thành Huế là một bảo tàng sống, phản ánh lịch sử và chiều sâu văn hóa của Cố đô

Thiết kế hướng đến ba tầng cảm xúc chủ đạo: Lắng đọng lịch sử nhờ hệ thống bảng thông tin, mô hình phục dựng và không gian gợi nhớ; Tĩnh lặng & thư giãn với các mảng xanh bản địa, sân thiền, vườn nghỉ; Tự hào & kết nối khi người dân được hòa mình vào các điểm nhấn di tích, nơi họ cảm nhận rõ rệt sự gắn bó với di sản quê hương.

Vòng thành Huế là một bảo tàng sống, phản ánh lịch sử và chiều sâu văn hóa của Cố đô. Đồ án tôn tạo Thượng Thành Huế mở ra một góc nhìn mới: di sản không chỉ để bảo tồn mà còn để sống cùng, trải nghiệm, và phát triển trong nhịp sống đương đại.

Biên tập: Cẩm Luyến

Chia sẻ: