Giữa muôn vàn giải thưởng kiến trúc trên toàn cầu, có lẽ giới nghề chúng ta cũng thấy rõ mục tiêu của những giải thưởng uy tín không chỉ là trao danh hiệu, mà phải trở thành động lực thúc đẩy ngành nghề phát triển bền vững, phản ánh chính xác hiện trạng và định hướng tương lai xã hội. Tiêu chí then chốt nằm ở tính minh bạch, công bằng, đa chiều trong đánh giá, và quan trọng nhất là năng lực chuyên môn của hội đồng giám khảo. Giám khảo không phải là những người “lựa chọn” đơn thuần theo ý chí chủ quan, mà là những chuyên gia “phát hiện bằng tầm nhìn” – khả năng nhận diện sâu sắc giá trị tiềm ẩn của từng đồ án trong bối cảnh văn hóa, kinh tế, xã hội Việt Nam đương đại, đồng thời dự phóng tầm nhìn dài hạn mà công trình ấy có thể mang lại cho tương lai.

Top 10 Awards 2025, với chủ đề “Nhân văn – Đổi mới – Bản địa”, được khởi xướng ngay từ đầu trên nền tảng triết lý ấy. Giải thưởng không nhắm tới việc tìm ra “ngôi sao” cá nhân, mà hướng tới “phát hiện” những nhân tố dẫn dắt – những đồ án tiêu biểu đại diện cho xu thế phát triển kiến trúc Việt Nam, qua việc tôn vinh 10 công trình xuất sắc nhất ở ba hạng mục: Top 10 Houses, Top 10 Interior Design và Top 10 Green Projects.

Để thực hiện sứ mệnh khó khăn này, ngoài format đánh giá được thiết kế kỹ lưỡng, giá trị cốt lõi của Top 10 Awards chính nằm ở hội đồng giám khảo – những chuyên gia được Ban tổ chức trao gửi niềm tin, hội tụ uy tín học thuật và thực tiễn để định hình kết quả hàng năm.

Mỗi hạng mục có ban giám khảo riêng gồm 5 thành viên, với sự kết hợp hài hòa giữa chuyên gia quốc tế và bản địa – bản địa chiếm đa số để đảm bảo thấu hiểu sâu sắc điều kiện địa phương, trong khi góc nhìn quốc tế mang đến tầm nhìn toàn cầu. Ví dụ: Ở Top 10 Houses, GS. Kelly Shannon (KU Leuven, Bỉ) mang kinh nghiệm về đô thị hóa và biến đổi khí hậu; Top 10 Interior Design có NTK Marielle Genet (Pháp); Top 10 Green Projects có ThS. Douglas Lee Snyder (Giám đốc VGBC, Mỹ) làm Trưởng ban và KTS Andrew Currie (Úc). Các giám khảo Việt Nam là những tên tuổi gạo cội: KTS Hoàng Thúc Hào (Trưởng ban Top 10 Houses, Phó Chủ tịch Hội KTS Việt Nam, với hàng loạt giải thưởng UIA, Arcasia Gold Medal, Global Award for Sustainable Architecture); KTS Lê Trương (Trưởng ban Top 10 Interior Design, Chủ tịch Hội Nội thất Việt Nam); cùng các chuyên gia học thuật (PGS.TS), lãnh đạo hiệp hội và thực hành thực tiễn từ các trường đại học lớn, tập đoàn thiết kế.

Vai trò của giám khảo vượt xa việc chấm điểm. Họ “phát hiện bằng tầm nhìn” những đồ án trả lời thuyết phục cho các vấn đề cấp bách của Việt Nam: nhà ở nhân văn, thích ứng khí hậu nhiệt đới và giảm bất bình đẳng xã hội; nội thất giữ bản sắc bản địa mà vẫn đổi mới công nghệ; công trình xanh thực sự giảm phát thải, thích ứng biến đổi khí hậu trong đô thị hóa nhanh, với giải pháp ứng dụng thực tiễn chứ không chỉ lý thuyết. Và đồ án ấy có dẫn dắt xu hướng tương lai, mang giá trị nhân văn sâu sắc không? Đó chính là tinh thần chủ đề mà Ban tổ chức muốn lan tỏa.

Để đảm bảo minh bạch và đa chiều, Top 10 Awards áp dụng phương pháp đánh giá sáng tạo dựa trên các tiêu chí chính: thẩm mỹ & công năng, phù hợp môi trường khí hậu Việt Nam, đổi mới công nghệ vật liệu, kiến trúc/nội thất truyền thống bản địa, giải quyết vấn đề xã hội, dẫn dắt xu thế, thông minh & an toàn cho người dùng. Kết quả được trực quan hóa qua sơ đồ mạng nhện, làm nổi bật sự cân bằng hoặc điểm đột phá của từng đồ án. Khi xướng danh Top 10 mỗi hạng mục, giám khảo sẽ bình luận chi tiết lý do “phát hiện” ấy, làm rõ nét giá trị riêng mà đồ án mang lại cho cộng đồng và ngành nghề.

Chính nhờ hội đồng giám khảo – giàu uy tín cá nhân, kết hợp hài hòa quốc tế – bản địa, đa dạng nghề nghiệp – Top 10 Awards không chỉ tôn vinh thành tựu mà còn gửi gắm thông điệp mạnh mẽ tới cộng đồng kiến trúc sư. Trong bối cảnh Việt Nam chuyển mình hướng tới kiến trúc bền vững, giải thưởng khẳng định: giá trị thực sự của kiến trúc nằm ở khả năng kết nối bản địa quá khứ với tương lai nhân văn và đổi mới.

Bài viết: KTS Vương Đạo Hoàng

Chia sẻ: