Tại khu công nghiệp cảng Đình Vũ, sự phát triển kinh tế nhanh chóng đã tạo ra một thực trạng đáng báo động: phần lớn lực lượng lao động nhập cư phải chen chúc trong những khu trọ tạm bợ, chật hẹp, thiếu sáng và thông gió kém. Điều kiện sống đó bào mòn sức khỏe thể chất, tinh thần và năng suất lao động, tạo ra những khu ổ chuột vô hình ngay bên cạnh các nhà máy hiện đại.

Trước bối cảnh đó, ý tưởng kiến trúc cốt lõi của PLG Complex thể hiện một quyết định chiến lược và cấp tiến, đặt công trình như một khoảng rỗng kết nối hai khối đặc hiện hữu là nhà máy và khu văn phòng. Đây không đơn thuần là một giải pháp quy hoạch, mà là một hành động có chủ đích nhằm “giải-ghetto-hóa” nhà ở công nhân. Thay vì bị cô lập, khu nhà ở được tích hợp trực tiếp vào hệ sinh thái doanh nghiệp, trở thành một tổ hợp đa chức năng, một cầu nối vật lý và xã hội. Triết lý thiết kế này khẳng định người lao động là một phần không thể tách rời của tập thể, biến nơi ở và nơi làm việc thành một môi trường tương hỗ, toàn diện.

Kiến trúc của PLG Complex là một bài thực hành mẫu mực về kinh tế tuần hoàn, nơi những ràng buộc về ngân sách và bối cảnh trở thành chất xúc tác cho sáng tạo đột phá. Dự án áp dụng triệt để các nguyên tắc thiết kế thụ động và kiến trúc tuần hoàn để tạo ra một không gian sống chất lượng cao từ nguồn lực tối ưu.

Nền tảng của công trình được xây dựng từ những vật liệu công nghiệp tái sử dụng có sẵn tại khu cảng, bao gồm container vận chuyển, pallet gỗ, khung thép và tấm nhựa trong. Chiến lược vật liệu này khai thác một giá trị kép thông minh, vừa giảm thiểu đáng kể chi phí xây dựng, vừa góp phần xử lý chất thải công nghiệp.

Quan trọng hơn, lựa chọn này còn đặc biệt phù hợp với điều kiện khí hậu địa phương, các vật liệu như thép và vỏ container, khi được xử lý và thiết kế với hệ thống thông gió phù hợp, mang lại độ bền cao trong môi trường ven biển ẩm ướt của Hải Phòng. Chúng cùng nhau thiết lập một hệ-thẩm-mỹ công nghiệp mạnh mẽ, hài hòa với bối cảnh, nhưng được tiết chế tinh tế bằng những không gian mở và mảng xanh xen kẽ.

Ý tưởng kiến tạo khoảng rỗng ở cấp độ quy hoạch tiếp tục được lặp lại như một tiếng vọng kiến trúc vào cấu trúc bên trong công trình. Một không gian rỗng trung tâm được hình thành, đóng vai trò là lõi giao thông, lõi giao tiếp xã hội và là lá phổi xanh của toàn bộ khu nhà.

Không gian này là nơi ánh sáng mặt trời, gió tự nhiên và cây xanh được đưa vào sâu bên trong, phá vỡ cảm giác ngột ngạt của các khu nhà ở tập thể truyền thống. Khoảng rỗng nội tại này chính là sự tái khẳng định triết lý thiết kế của dự án nhằm tạo ra cội nguồn của sự kết nối giữa con người với con người và giữa con người với thiên nhiên, nâng tầm chức năng của tòa nhà từ một nơi ở đơn thuần thành một không gian sống trọn vẹn.

Mặt bằng tầng trệt của không gian

Các khối ở được tổ chức dưới dạng module linh hoạt, một giải pháp thiết kế thụ động cốt lõi giúp tối ưu hóa vi khí hậu. Việc sắp xếp các module một cách có chủ ý đã tạo ra những khoảng trống xen kẽ, hình thành các hành lang gió tự nhiên, đảm bảo không khí luôn được lưu thông hiệu quả.

Để tăng cường ánh sáng, các giải pháp được kết hợp đồng bộ như cửa sổ lớn, cửa sổ trần và vật liệu mái trong suốt được sử dụng để đưa ánh sáng từ mọi hướng vào sâu trong các căn hộ và khu vực lõi trung tâm. Những khoảng trống được tạo ra từ cấu trúc module này không chỉ phục vụ mục đích thông gió và chiếu sáng, mà còn trở thành những “túi không gian” quý giá, là nền tảng cho sự phát triển của các hoạt động cộng đồng.

Mặt bằng tầng 1 của không gian

Mặt bằng tầng 2 của không gian

Mặt bằng tầng 3 của không gian

Mặt bằng tầng thượng của không gian

Mặt bằng tầng mái của không gian

Tận dụng những khoảng không gian được tạo ra bởi cấu trúc module, dự án tích hợp nông nghiệp đô thị vào đời sống hàng ngày của cư dân.

Các bệ và kệ trồng cây được bố trí ở nhiều cao độ khác nhau, cho phép các gia đình tự trồng rau sạch, vừa làm phong phú cảnh quan, vừa phục vụ nhu cầu sinh hoạt. Một không gian mở với các chậu cây lớn, trở thành nơi thư giãn, tổ chức hoạt động tập thể và vun đắp sự gắn kết giữa các cư dân.

Những không gian xanh này không chỉ làm mềm đi hệ – thẩm-mỹ công nghiệp mà còn nuôi dưỡng đời sống tinh thần, biến khu nhà ở thành một cộng đồng sống động. Tất cả các giải pháp thiết kế trên đã cùng nhau cộng hưởng, tạo nên một tổng thể kiến trúc hài hòa, nơi công năng, thẩm mỹ và giá trị nhân văn hòa quyện làm một.

PLG Complex không chỉ là một câu trả lời kịp thời cho bài toán nhà ở công nhân. Dự án tuyên ngôn rằng kiến trúc bền vững không phải là đặc quyền của các dự án xa xỉ, mà là một công cụ thiết yếu để kiến tạo công bằng xã hội, ngay cả trong những bối cảnh bị chi phối bởi lợi ích kinh tế.

Nó chứng minh rằng từ những vật liệu tái chế khiêm tốn, chúng ta hoàn toàn có thể kiến tạo nên một môi trường sống chất lượng cao, giàu giá trị cộng đồng và chan hòa với thiên nhiên. Đây là một mô hình tiên phong, mở ra một hướng đi đầy hứa hẹn cho việc xây dựng một tương lai tốt đẹp và xứng đáng hơn cho người lao động – những người đang đóng góp thầm lặng cho sự phát triển của xã hội.

Biên tập: Nhật Nam