Ngày 19/12, Hội Kiến trúc sư Hà Nội đã tổ chức tọa đàm với chủ đề “Kiến trúc sư trẻ với Đổi mới sáng tạo và Hội nhập quốc tế”, nhằm mở ra không gian trao đổi chuyên môn về năng lực, cơ hội và những thách thức đặt ra cho đội ngũ kiến trúc sư trẻ trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng.

Định vị vai trò kiến trúc sư trẻ trong kỷ nguyên chuyển đổi

Trong bối cảnh công nghệ kiến trúc toàn cầu đang có những bước phát triển mạnh mẽ với BIM, trí tuệ nhân tạo (AI) và xu hướng kiến trúc bền vững, thế hệ kiến trúc sư (KTS) trẻ Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới tư duy và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế. Xuất phát từ nhu cầu đó, tọa đàm do Hội KTS Hà Nội tổ chức, dưới sự chủ trì của KTS Trần Vũ Lâm cùng Câu lạc bộ Kiến trúc sư trẻ, đã mở ra không gian đối thoại nhằm định vị lại vai trò của KTS trẻ trong tiến trình đổi mới sáng tạo đô thị.

Phát biểu khai mạc, TS. KTS Nguyễn Văn Hải nhấn mạnh rằng kiến trúc ngày nay không chỉ là hoạt động thiết kế không gian vật chất, mà là sự giao thoa sâu sắc giữa công nghệ, dữ liệu và trách nhiệm xã hội. Theo ông, KTS trẻ cần được nhìn nhận như những “người giải quyết vấn đề toàn diện” của đô thị đương đại.

TS. KTS Nguyễn Văn Hải phát biểu tại tọa đàm

Ông cũng bày tỏ mong muốn tọa đàm diễn ra trong tinh thần trẻ trung, cởi mở và đối thoại thực chất: không nặng về báo cáo học thuật, mà tập trung chia sẻ thẳng thắn những ý tưởng mới, kể cả những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn hành nghề. Hội KTS Hà Nội tổ chức tọa đàm với mục tiêu cốt lõi là lắng nghe và hành động, từ đó hình thành các kiến nghị cụ thể gửi tới cơ quan quản lý và các cơ sở đào tạo.

Xác định “Tứ trụ” của đổi mới sáng tạo trong kiến trúc

Một trong những nội dung trọng tâm của tọa đàm là việc xác định bốn nội hàm cốt lõi – được xem là “Tứ trụ” của đổi mới sáng tạo trong kiến trúc hiện nay. Theo đó, đổi mới không chỉ dừng ở hình thức hay ý tưởng, mà bao gồm:

• Đổi mới phương pháp tiếp cận, thông qua tư duy thiết kế và thiết kế dựa trên dữ liệu;
• Đổi mới quy trình và công nghệ, với việc ứng dụng BIM, AI và các công cụ kỹ thuật số nhằm tối ưu hiệu suất;
• Đổi mới sản phẩm và giải pháp, hướng tới các mô hình kiến trúc thích ứng, kiến trúc zero carbon, vật liệu bền vững;
• Đổi mới mô hình kinh doanh và xã hội, trong đó các mô hình thiết kế do cộng đồng dẫn dắt, kiến trúc vì xã hội được khuyến khích phát triển.

Cách tiếp cận này góp phần mở rộng vai trò của KTS trẻ, không chỉ là người thiết kế mà còn là tác nhân đổi mới trong hệ sinh thái đô thị.

Góc nhìn thực tiễn từ các chuyên đề chuyên sâu

Tại Chuyên đề 1: “Kiến trúc sư trẻ – người dẫn dắt đổi mới sáng tạo trong hoạt động kiến trúc”, KTS Nguyễn Tuệ Minh (Chi hội Công ty Kiến trúc Lập Phương – Cubic Architects) tập trung phân tích hành trang của KTS trẻ trong kỷ nguyên chuyển đổi số. Theo KTS Nguyễn Tuệ Minh, chuyển đổi số là quá trình thay đổi toàn diện cách tổ chức hoạt động dựa trên công nghệ số, không chỉ đơn thuần là tin học hóa, mà là sự thay đổi về tư duy, văn hóa và cách ra quyết định. Đây là một hành trình dài, đòi hỏi sự thích nghi liên tục, trong đó KTS trẻ có thể tham gia sâu hơn vào chuyển đổi số quốc gia thông qua “thiết kế dữ liệu” và “thiết kế hệ thống”, thay vì chỉ dừng lại ở thiết kế hình khối.

KTS Nguyễn Tuệ Minh

Tiếp nối là Chuyên đề 2: “Hội nhập quốc tế và tiêu chuẩn toàn cầu” do KTS Nguyễn Thái Sơn trình bày, chỉ ra những khác biệt đáng kể giữa môi trường hành nghề tại Việt Nam và Nhật Bản. Theo đó, trong khi hệ thống QCVN, TCVN tại Việt Nam mang tính khung và tương đối linh hoạt, thì các bộ tiêu chuẩn như BSL, AIJ, JIS tại Nhật Bản được xây dựng rất chi tiết và chặt chẽ. Sự khác biệt này dẫn đến khác nhau trong triết lý thiết kế, từ cách tiếp cận thiên về “đáp ứng quy chuẩn” sang tư duy tối ưu hiệu quả và vòng đời công trình, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực kỹ thuật, quản trị và kiểm soát hồ sơ đối với KTS khi tham gia môi trường quốc tế.

KTS Nguyễn Thái Sơn

Đại diện Think Playground – bà Chu Thị Ngọc Anh cũng chia sẻ về thực trạng không gian công cộng tại các đô thị Việt Nam. Theo đó, nhiều thành phố đang thiếu hụt các không gian công cộng đáp ứng nhu cầu thiết yếu về sức khỏe và phát triển của trẻ em cũng như cộng đồng. Riêng tại Hà Nội, diện tích không gian công cộng còn hạn chế, trong khi công tác thiết kế, quản lý và vận hành chưa đồng bộ, dẫn đến hiệu quả khai thác thấp và lãng phí nguồn lực đô thị.

Đại diện Think Playground – bà Chu Thị Ngọc Anh

Ở Chuyên đề 3 với chủ đề “Thực tiễn đổi mới sáng tạo của KTS trẻ”, KTS Hữu Huân – đại diện Chi hội Kiến trúc sư Hà Tây và Công ty TNHH MTV Tư vấn Xây dựng Hội Kiến trúc sư Hà Nội đã chia sẻ những quan sát từ thực tiễn hành nghề của đội ngũ KTS trẻ Hà Nội trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Theo đó, KTS trẻ đang từng bước đổi mới toàn diện từ quy trình và công nghệ, phương pháp tiếp cận đến sản phẩm thiết kế và mô hình hành nghề, với việc ứng dụng BIM, AI, thiết kế tham số, tư duy thiết kế dựa trên dữ liệu và lấy con người làm trung tâm. Tuy nhiên, bên cạnh những tín hiệu tích cực, KTS trẻ vẫn đối mặt với không ít thách thức như hạn chế về cơ chế thử nghiệm, áp lực thị trường và thiếu hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ, đòi hỏi sự đồng hành mạnh mẽ hơn từ các tổ chức nghề nghiệp, cơ quan quản lý và cộng đồng để thúc đẩy đổi mới sáng tạo một cách bền vững.

KTS Hữu Huân

Cũng chia sẻ tại tọa đàm, KTS Nguyễn Đức Hiệp đã chia sẻ góc nhìn về vai trò của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), đối với thế hệ kiến trúc sư trẻ. Theo ông, KTS trẻ với lợi thế về độ tuổi, khả năng thích ứng nhanh và xu hướng sử dụng công nghệ mới đang là lực lượng tiếp cận AI sớm trong hành nghề kiến trúc. AI được ví như một “vũ khí” mạnh mẽ, có khả năng tổng hợp dữ liệu, đề xuất phương án nhanh và hỗ trợ hình dung không gian chỉ từ mô tả bằng ngôn ngữ. Tuy nhiên, bên cạnh những ưu điểm về tốc độ và hiệu quả, việc lạm dụng AI có thể dẫn đến sự trùng lặp ý tưởng, thiếu cảm xúc sáng tạo và nguy cơ làm giảm cá tính nghề nghiệp

KTS Nguyễn Đức Hiệp

Từ đó, KTS Nguyễn Đức Hiệp khuyến nghị KTS trẻ cần sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ, “thân nhưng không quá thân”, tôn trọng bản quyền và luôn giữ vai trò chủ động của con người trong sáng tạo; bởi để trở thành những “cao thủ” trong nghề, kiến trúc sư không thể phụ thuộc hoàn toàn vào “vũ khí” công nghệ.

Thông qua tọa đàm, Hội Kiến trúc sư Hà Nội kỳ vọng các ý kiến thảo luận sẽ không dừng lại ở lý luận, mà được tổng hợp thành những kiến nghị chính sách cụ thể, thiết thực, gửi tới các cơ quan quản lý nhà nước và các trường đào tạo. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm hỗ trợ đội ngũ KTS trẻ nâng cao năng lực, tự tin hội nhập và đóng góp tích cực cho sự phát triển bền vững của kiến trúc và đô thị Việt Nam.

Biên tập: Hà Nhi

Chia sẻ: