Sáng ngày 11/1/2026, tại Nhà Bát Giác (khu vực phía sau tượng đài Lý Thái Tổ), Ban Tổ chức Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 đã tổ chức tọa đàm với chủ đề “Từ lễ hội thường niên đến hệ sinh thái sáng tạo đô thị”. Sự kiện nằm trong khuôn khổ chương trình “Tụ hội Sáng tạo” – Hành trình hướng tới Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, diễn ra trong hai ngày 10–11/1/2026.

Tọa đàm được tổ chức nhằm tạo không gian trao đổi, đối thoại đa chiều giữa các chủ thể trong hệ sinh thái sáng tạo, góp phần làm rõ vai trò và sứ mệnh của Lễ hội trong giai đoạn phát triển mới, từ một sự kiện thường niên trở thành nền tảng kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo đô thị, tiếp tục lan tỏa ảnh hưởng và truyền cảm hứng tới cộng đồng. Chương trình do nhà báo Trương Uyên Ly, Giám đốc Công ty Thị trấn sáng tạo Ly&Lim điều phối với sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý, tổ chức quốc tế, viện nghiên cứu, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp sáng tạo, nghệ sĩ, nhà thiết kế và các tổ chức xã hội – đô thị.

Phát biểu tại sự kiện, Phó Trưởng phòng Quản lý di sản, Sở Văn hoá và Thể Thao Hà Nội Bùi Thị Thu Thủy cho biết, nhìn lại chặng đường 4 năm của Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội sẽ thấy, điều kiện then chốt để một lễ hội văn hoá có thể chuyển thành một nền tảng kiến tạo hệ sinh thái sáng tạo đô thị chính là yếu tố cộng đồng. Hà Nội đã lựa chọn một lộ trình chắc chắn khi bám sát các khuyến nghị và tiêu chí phát triển của UNESCO, trong đó cộng đồng vừa là nguồn lực trung tâm, vừa là đối tượng thụ hưởng.

TS. Nguyễn Thị Thu Hà, đại diện Trung tâm Công nghiệp văn hóa, Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch quốc gia nhấn mạnh, hệ sinh thái sáng tạo không tồn tại rời rạc, mà là sự liên kết hữu cơ giữa chủ thể sáng tạo, thiết chế, dự án và cơ chế chính sách để tạo ra những sản phẩm, dịch vụ văn hóa sáng tạo đáp ứng yêu cầu phát triển của con người, địa phương, đất nước. Bà cho rằng Hà Nội vốn đã có một hệ sinh thái vận hành âm thầm từ hàng chục năm nay, và đang dần lớn mạnh.

Đồng quan điểm, bà Phạm Thị Thanh Hường, Trưởng ban Văn hóa, Văn phòng UNESCO tại Việt Nam khẳng định, trong 4 – 5 năm qua, Hà Nội đi đúng hướng trên hai phương diện: gắn lễ hội với phát triển công nghiệp văn hóa, mở rộng mạng lưới không gian sáng tạo và quy hoạch không gian hữu cơ cho phép các hoạt động diễn ra. Tuy nhiên, Lễ hội cần được coi như một nền tảng, vừa là không gian giáo dục phi chính thức, vừa là nơi thử nghiệm ý tưởng.

Các nội dung trao đổi tập trung vào việc làm rõ khái niệm kinh tế sáng tạo, ý nghĩa của việc lựa chọn kinh tế sáng tạo trở thành chủ đề trọng tâm kể từ năm 2026; phân tích khái niệm hệ sinh thái sáng tạo, hệ sinh thái sáng tạo đô thị; quá trình hình thành, phát triển của hệ sinh thái này trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo trong 4 năm qua, định hướng trong các năm tiếp theo; đồng thời lý giải nguyên nhân của bước chuyển sang định vị hệ sinh thái sáng tạo đô thị từ năm 2026. Bên cạnh đó, tọa đàm trao đổi về những kỳ vọng của các bên tham gia đối với Lễ hội; khả năng và cách thức để Lễ hội hỗ trợ hiệu quả hơn cho các bên trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Đại diện doanh nghiệp sáng tạo, ông Lương Viết Thanh Tùng (Công ty Tam Sơn), Giám đốc mỹ thuật triển lãm Giao lộ tinh hoa, cho rằng triển lãm đặt ra bài toán về việc xóa nhòa ranh giới giữa “tinh hoa” và nghệ thuật đương đại. Theo ông, khi doanh nghiệp tham gia Lễ hội, điều quan trọng là xác định rõ mối quan hệ hai chiều: Lễ hội có thể giải quyết bài toán gì cho doanh nghiệp và ngược lại, doanh nghiệp đóng góp gì cho Lễ hội. Đây cũng là câu hỏi chung của khu vực tư nhân khi đồng hành cùng các chương trình sáng tạo đô thị.

Ở góc độ người làm sáng tạo độc lập, nhà thiết kế Nguyễn Uyển Ngọc (Hai & Ikigai Design Studio) bày tỏ sự đồng cảm với chủ đề kinh tế sáng tạo của Lễ hội năm nay, đặc biệt là khía cạnh “sinh kế sáng tạo”. Là một người sống và kiếm sống bằng sáng tạo, chị kỳ vọng Lễ hội không chỉ là không gian trình diễn mà còn có thể mang lại những cơ hội thực tế, giúp người làm sáng tạo duy trì và phát triển nghề nghiệp lâu dài.

Chia sẻ từ vai trò kép vừa là nghệ sĩ, vừa là nhà giáo dục, giám tuyển Nguyễn Thế Sơn nhấn mạnh rằng khi Lễ hội được mở rộng về thời gian và không gian, vượt ra khỏi khuôn khổ một tuần lễ sự kiện, khi đó các giá trị kinh tế mới thực sự hình thành. Theo ông, nếu chỉ dừng lại ở trình diễn ngắn hạn, Lễ hội khó có thể tạo ra tác động kinh tế bền vững – đây cũng là một gợi mở quan trọng cho định hướng phát triển của Lễ hội trong tương lai.

Từ góc nhìn kiến tạo không gian sáng tạo đô thị, KTS Đoàn Kỳ Thanh bày tỏ kỳ vọng về sự ra đời của các trung tâm văn hóa – nghệ thuật, dù quy mô nhỏ, như những hạt nhân cho hệ sinh thái sáng tạo. Ông dẫn ví dụ từ nhiều quốc gia trong khu vực, nơi mô hình trung tâm thương mại truyền thống đang dần chuyển dịch sang các mô hình “capital mall” – kết hợp văn hóa, sáng tạo và kinh tế. Theo ông, kinh tế là yếu tố tất yếu của phát triển đô thị sáng tạo và không nên coi đó là điều nhạy cảm hay cần né tránh.

Đại diện tổ chức xã hội – đô thị, ông Lê Quang Bình, Giám đốc ECUE và Điều phối viên Mạng lưới Vì một Hà Nội đáng sống, chia sẻ về các sáng kiến đang thử nghiệm trong lĩnh vực di sản và du lịch sáng tạo. Ông cho biết các hoạt động này được kỳ vọng sẽ trở thành những sáng kiến đóng góp trực tiếp cho trung tâm sáng tạo đô thị. Đồng thời, ông kêu gọi các bên tham gia Đề án khảo sát các không gian tiềm năng, với mục tiêu đến tháng 6/2026 có thể xây dựng danh sách đề xuất gửi tới Thành phố Hà Nội, làm cơ sở cho việc khai thác hiệu quả hơn trong thời gian tới.

Ở góc độ đơn vị tổ chức, bà Bùi Thị Thanh Hương, Phó Tổng Biên tập Tạp chí Kiến trúc – Hội KTS Việt Nam cũng nhấn mạnh, mỗi không gian và mỗi sáng kiến đều cần được ươm mầm để phát triển. Đồng thời bà chia sẻ, trên cơ sở kết quả khảo sát các không gian sáng tạo, Ban Tổ chức dự kiến sẽ triển khai Cuộc thi “Đánh thức không gian sáng tạo”, coi không gian sáng tạo là “khung xương sống” của Lễ hội. Ban Tổ chức kêu gọi các cá nhân, nhóm sáng tạo đăng ký ý tưởng, đồng thời kỳ vọng phát hiện và đồng hành cùng các tài năng trẻ, các giám tuyển để hỗ trợ dự án hiệu quả hơn.

Tọa đàm “Từ lễ hội thường niên đến hệ sinh thái sáng tạo đô thị” được kỳ vọng sẽ đặt nền móng cho quá trình chuẩn bị toàn diện, hướng tới Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 diễn ra vào tháng 11/2026, đồng thời thúc đẩy sự kết nối hiệu quả hơn giữa các chủ thể trong hệ sinh thái sáng tạo của Thủ đô.

Thu Vân – TCKT.VN
© Tạp chí kiến trúc

Chia sẻ: