Ngày 16/5, tại Đà Nẵng, Hội Kiến trúc sư Việt Nam đã phối hợp cùng UBND TP Đà Nẵng tổ chức Hội thảo khoa học: “Kiến trúc thích ứng & Phòng chống thiên tai: Giải pháp từ Quy hoạch đến Thiết kế công trình”. Sự kiện quy tụ đông đảo chuyên gia, nhà khoa học, kiến trúc sư, nhà quản lý và doanh nghiệp nhằm cùng nhìn lại vai trò của kiến trúc, quy hoạch trong bối cảnh thiên tai và khí hậu đang ngày càng cực đoan.

Hội thảo không chỉ đặt ra vấn đề chuyển đổi từ tư duy “ứng phó và khắc phục” sang “phòng ngừa và thích ứng chủ động”, đồng thời mở ra diễn đàn liên ngành nhằm tìm kiếm các giải pháp khả thi từ quy hoạch vùng, tổ chức đô thị đến thiết kế công trình và vận hành cộng đồng.

Khi hạ tầng cứng lộ rõ giới hạn trước thời tiết cực đoan

Trong những năm gần đây, các hiện tượng bão mạnh, mưa cực đoan, ngập lụt đô thị và sạt lở đất liên tiếp xảy ra tại nhiều địa phương, đặc biệt ở khu vực miền Trung và Tây Nguyên. Thực tiễn cho thấy, nhiều mô hình phát triển đô thị trước đây vốn dựa nhiều vào hạ tầng “cứng” đang bộc lộ những giới hạn trước các biến động khí hậu ngày càng khó dự báo.

TS. Lê Quang Nam, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng phát biểu tại hội thảo

Phát biểu khai mạc, TS. Lê Quang Nam, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cho biết, thành phố đang phải đối mặt với nhiều thách thức về ngập lụt, xói lở bờ biển và áp lực hạ tầng đô thị do biến đổi khí hậu. Vì vậy, việc tổ chức hội thảo được xem là cơ hội để kết nối tri thức chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn, hướng tới các giải pháp có thể áp dụng cho khu vực miền Trung nói riêng và các đô thị ven biển Việt Nam nói chung.

Hội thảo thu hút đông đảo các đại biểu, chuyên gia, nhà nghiên cứu, KTS tham dự

Các chuyên gia cùng tập trung thảo luận, đề xuất giải pháp kiến trúc thích ứng tại hội thảo

Tại Hội thảo, nhiều chuyên gia cho rằng bài toán hiện nay không còn dừng ở việc chống ngập hay chống bão đơn lẻ mà cần tiếp cận theo hướng xây dựng năng lực chống chịu tổng thể cho đô thị và cộng đồng. Điều này đòi hỏi sự thay đổi đồng bộ từ tư duy quy hoạch, hạ tầng, vật liệu cho đến mô hình quản trị và phối hợp liên ngành.

Chương trình góp phần tạo không gian kết nối các nghiên cứu còn phân tán, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu gắn kết chặt chẽ giữa kiến trúc, kỹ thuật và quản lý đô thị trong quá trình xây dựng các giải pháp thích ứng. Đáng chú ý, từ các luận cứ khoa học được trình bày, hội thảo đã thảo luận về khung tiếp cận tích hợp đa quy mô từ vùng, đô thị cho đến chi tiết công trình, đồng thời đề xuất một số kiến nghị cụ thể về thể chế như việc cập nhật phương pháp xác định cao độ nền hay bổ sung các chỉ tiêu sinh thái vào quy chuẩn xây dựng hiện hành. Đây được xem là những định hướng quan trọng nhằm thúc đẩy các giải pháp có tính ứng dụng cao, phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam, đặc biệt là tại khu vực miền Trung và Tây Nguyên.

Từ quy hoạch thích ứng đến công trình linh hoạt

Một trong những điểm nổi bật của hội thảo là chuỗi tham luận chuyên sâu tập trung vào các giải pháp thích ứng đa quy mô từ cảnh quan, hạ tầng, đô thị cho tới kiến trúc công trình.

Ở quy mô vùng và đô thị, các tham luận tập trung vào việc tái cấu trúc không gian theo hướng “sống chung với nước”, tăng khả năng điều tiết tự nhiên và giảm phụ thuộc vào các giải pháp công trình cứng.

PGD. TS Trần Minh Tùng (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội) trình bày nghiên cứu về mô hình “làng bọt biển”

PGD. TS Trần Minh Tùng (Trường Đại học Xây dựng Hà Nội) trình bày nghiên cứu về mô hình “làng bọt biển”, tiếp cận thích ứng nước và cảnh quan dựa trên hạ tầng xanh gắn với phát triển du lịch nông thôn bền vững tại miền Trung. Theo ông, việc gia tăng các lớp không gian thấm nước tự nhiên, kết hợp hệ thống hồ điều hòa, cây xanh và vật liệu thấm hút có thể giúp giảm áp lực cho hạ tầng thoát nước truyền thống.

Vũ Hoàng Điệp (Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội) đề xuất giải pháp thiết kế đô thị Hội An nhằm thích ứng với ngập lụt

Trong khi đó, ThS Vũ Hoàng Điệp (Trường Đại học Kiến trúc Hà Nội) đề xuất giải pháp tích hợp cao độ nền và mô hình 5R cho đô thị di sản Hội An nhằm tăng khả năng thích ứng ngập lụt. Bài tham luận nhấn mạnh việc bảo tồn di sản cần song hành với khả năng thích ứng khí hậu, thay vì chỉ tập trung vào yếu tố hình thức hay bảo tồn nguyên trạng.

Mr. Tony Chan (ở giữa) và Mr. Terence Leung (bên phải) chia sẻ tại hội thảo

Ở góc độ quốc tế, phần trình bày của Mr. Tony Chan và Mr. Terence Leung mang đến kinh nghiệm quy hoạch khả năng phục hồi ven biển tích hợp, nhấn mạnh cách tiếp cận linh hoạt theo “adaptation pathways” – xây dựng các kịch bản thích ứng theo từng giai đoạn thay vì cố định một giải pháp duy nhất. Các chuyên gia cũng đề cập việc kết hợp hạ tầng xanh – xám, tăng tính linh hoạt trong vận hành và ưu tiên các giải pháp dựa vào tự nhiên trong quy hoạch ven biển.

ThS. KTS Hoàng Lê Nam Hải giới thiệu nghiên cứu tái cấu trúc thích ứng ngập lụt tại sông Cu Đê (Đà Nẵng)

Bên cạnh đó, các nghiên cứu về cảnh quan và sinh thái cũng nhận được nhiều sự quan tâm. ThS. KTS Hoàng Lê Nam Hải (Viện Đô thị thông minh và quản lý – Đại học Kinh tế TP HCM) giới thiệu nghiên cứu tái cấu trúc thích ứng ngập lụt tại sông Cu Đê (Đà Nẵng), hướng tới việc khôi phục hành lang sinh thái tự nhiên và gia tăng khả năng hấp thụ nước của đô thị.

Ông Nguyễn Duy Hưng (HnH Creative) trình bày tham luận tại hội thảo

Ông Nguyễn Duy Hưng (HnH Creative) đề cập mô hình làng sinh thái tự cung tự cấp thích ứng phân mảnh vùng tại khu vực xã Tịnh Khê. Tham luận cho thấy tiềm năng của các cộng đồng quy mô nhỏ trong việc xây dựng khả năng chống chịu thông qua mô hình sản xuất – sinh hoạt tuần hoàn và khai thác tài nguyên địa phương.

Kiến trúc chống chịu không chỉ là “xây chắc hơn”

Ở cấp độ công trình, nhiều bài trình bày cho thấy khả năng thích ứng không chỉ nằm ở kết cấu chịu lực mà còn ở cách tổ chức không gian, vật liệu, khả năng vận hành và phục hồi sau thiên tai.

Đáng chú ý, nhóm chuyên gia từ SOM giới thiệu nghiên cứu “Adaptability as a Driver for Growth” với các chiến lược thích ứng dành cho đô thị ven biển Đà Nẵng. Nghiên cứu đề xuất nhiều giải pháp đa quy mô như tăng cường hạ tầng xanh theo mô hình “Sponge City”, nâng cốt địa hình tại khu vực sông Cu Đê, phát triển đê biển đa chức năng tại Mỹ Khê và hệ thống chắn sóng ngoài khơi cho vịnh Đà Nẵng. Các giải pháp hướng tới nâng cao khả năng chống chịu đô thị thông qua sự kết hợp giữa hạ tầng kỹ thuật, không gian công cộng và yếu tố sinh thái.

Đại diện nhóm chuyên gia từ SOM giới thiệu nghiên cứu “Adaptability as a Driver for Growth” với các chiến lược thích ứng dành cho đô thị ven biển Đà Nẵng

Tại đây, KTS Nguyễn Xuân Mẫn (XMArchitect) cũng giới thiệu mô hình “nhà lắp ghép xanh” với khả năng linh hoạt, phục vụ cứu trợ và thích ứng ngập, bão tại các khu vực thường xuyên chịu thiên tai. Mô hình này hướng tới khả năng thi công nhanh, tái sử dụng và dễ mở rộng trong các tình huống khẩn cấp.

KTS Nguyễn Xuân Mẫn giới thiệu mô hình “nhà lắp ghép xanh” tại hội thảo

Bên cạnh đó, ông chia sẻ về các giải pháp vật liệu giúp giảm thiểu ảnh hưởng của mưa lớn và ngập úng đô thị như gạch porcelain siêu chịu lực 20mm thi công hở mạch, cho phép nước mưa thẩm thấu tự nhiên xuống nền đất, giảm áp lực thoát nước bề mặt và tăng tuổi thọ hạ tầng cảnh quan ngoài trời.

Gạch porcelain siêu chịu lực 20mm giúp giảm thiểu ảnh hưởng của mưa lớn và ngập úng đô thị. Ảnh: Viglacera

Đáng chú ý, bài trình bày của ThS. KTS Nguyễn Thị Hương Trung (Trường Đại học Bách khoa – ĐHQG TP HCM) đã mở rộng vấn đề từ quy hoạch đến kiến trúc công trình cho các điểm dân cư miền núi thích ứng sạt lở đất, thông quan nghiên cứu trường hợp bản Keo Cơn (Nghệ An). Nghiên cứu nhấn mạnh việc kết hợp điều kiện địa hình sinh kế và đặc điểm văn hóa địa phương trong xây dựng giải pháp thích ứng.

ThS. KTS Nguyễn Thị Hương Trung trình bày tham luận tại hội thảo khoa học

Hướng tới nền tảng kết nối tri thức và khuyến nghị thực tiễn

Không chỉ dừng lại ở diễn đàn học thuật, hội thảo hướng tới việc kết nối các nghiên cứu chuyên môn với thực tiễn phát triển đô thị và xây dựng tại Việt Nam. Thông qua hệ thống tham luận đa chiều từ quy hoạch, cảnh quan đến kiến trúc công trình, chương trình đã góp phần làm rõ nhu cầu về một cách tiếp cận liên ngành và đồng bộ hơn trong thích ứng biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai.

Các nội dung trình bày tại hội thảo cũng đặt ra nhiều vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu và hoàn thiện trong thời gian tới, như việc tích hợp tiêu chí “kiến trúc thích ứng” vào quy hoạch và hệ thống tiêu chuẩn xây dựng; tăng cường liên kết giữa quy hoạch vùng, quy hoạch đô thị và thiết kế công trình; cũng như thúc đẩy ứng dụng các giải pháp hạ tầng xanh, vật liệu bền vững và mô hình không gian linh hoạt phù hợp với điều kiện thực tiễn.

TS.KTS. Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam nhấn mạnh việc kết hợp giữa khoa học hiện đại và tri thức bản địa cho kiến trúc

Theo TS.KTS. Phan Đăng Sơn, Chủ tịch Hội Kiến trúc sư Việt Nam, dù chặng đường phía trước còn nhiều thử thách, nhưng nếu biết kết hợp khoa học hiện đại với tri thức bản địa một cách hợp lý, ngành kiến trúc hoàn toàn có thể tìm ra những lời giải phù hợp cho từng địa phương.

Các đại biểu, chuyên gia và khách mời cùng chụp ảnh lưu niệm tại Hội thảo Khoa học

Trong khuôn khổ chương trình, Ban tổ chức cũng phát hành Kỷ yếu hội thảo tổng hợp các bài tham luận đã được tuyển chọn và phản biện chuyên môn. Kỷ yếu không chỉ ghi nhận các nghiên cứu, đề xuất và góc nhìn chuyên môn từ nhiều lĩnh vực mà còn hướng tới việc trở thành tài liệu tham khảo giá trị cho giới hành nghề, cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và các tổ chức quan tâm đến phát triển đô thị thích ứng trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Quét mã QR để đọc chi tiết kỷ yếu về hội thảo tại đây

Khép lại chương trình, hội thảo đã gợi mở cho công tác nghiên cứu, hành nghề và hoạch định chính sách trong tương lai, đồng thời nhấn mạnh vai trò của kiến trúc và quy hoạch như một phần quan trọng trong chiến lược xây dựng các đô thị có khả năng chống chịu cao hơn trước những biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp. Ban tổ chức cũng gửi lời cảm ơn trân trọng đến sự đồng hành, hỗ trợ thiết thực từ các đơn vị tài trợ gồm: Sun Group, LIXIL Việt Nam (thương hiệu Inax), Công ty CP Viglacera Tiên Sơn, Khóa Huy Hoàng, S.CONS, Bê tông Trang trí.

Theo Kienviet

Chia sẻ: