Bavi Heritage vừa chiến thắng giải thưởng WA Awards lần thứ 53 tại hạng mục Công trình du lịch và nghỉ dưỡng

23/03/2026

Dự án Bavi Heritage do Sonthai Architects Associates thực hiện đã chiến thắng hạng mục Tourism Buildings & Holiday Resorts của WA Awards 53rd Cycle. Đáng chú ý, đây là dự án duy nhất của Việt Nam trong chu kỳ này đạt double recognition – được lựa chọn đồng thời bởi cả hội đồng chuyên môn và cộng đồng kiến trúc quốc tế, thể hiện sự đồng thuận giữa đánh giá chuyên môn và công chúng.

Chu kỳ 53 quy tụ các dự án đoạt giải từ nhiều quốc gia và có tính chọn lọc cao, với sự hiện diện của các văn phòng uy tín quốc tế đến từ 18 nước. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu đó, Bavi Heritage là một trong số ít dự án được vinh danh.

THÔNG TIN DỰ ÁN:

Vị trí: Việt Nam
Diện tích khu đất: 9,5 ha
Diện tích xây dựng: 13.971,7 m2
Mật độ xây dựng: 9,6%
Kiến trúc sư chính: Nguyễn Thái Sơn
Nhóm thiết kế: David Lee, Sophia muller, Nguyễn Thành Phong
Nhóm công trình xanh: SAA Green team

Bavi Heritage là một khu nghỉ dưỡng quy mô nhỏ nằm trong khu rừng trồng gồm thông, sồi và các loài cây thân cao bản địa tại Ba Vì, Việt Nam. Trước khi được chuyển đổi công năng, khu đất từng là một tổ hợp xưởng chế tác đá và gỗ có quy mô lớn, với hệ thống nhà xưởng, kho bãi được xây dựng từ đá địa phương và gỗ rừng trồng, gắn liền với nhiều thế hệ lao động thủ công của gia đình chủ sở hữu. Không chỉ là một hiện trạng vật chất, khu đất còn lưu giữ một lớp ký ức nghề nghiệp và cấu trúc không gian hình thành từ quá trình sản xuất kéo dài hàng thập kỷ.

Dự án không được tiếp cận như một khu nghỉ dưỡng mới “đặt vào” thiên nhiên, mà như một quá trình tái cấu trúc một di sản đang tồn tại, nơi kiến trúc mới phải làm việc đồng thời với sinh thái rừng, cấu trúc công nghiệp cũ và đời sống tinh thần của con người gắn bó với mảnh đất này. Câu hỏi cốt lõi đặt ra cho dự án không phải là hình thức kiến trúc nên như thế nào, mà là: liệu kiến trúc có thể được tạo lập mà không cắt đứt mạch liên tục của nơi chốn?

Ý niệm trung tâm của Bavi Heritage coi di sản như một cấu trúc sống, thay vì một đối tượng cần được bảo tồn hình thức. Di sản ở đây bao gồm hệ móng cũ, tường đá hộc, tuyến giao thông, vật liệu xây dựng, cũng như logic tổ chức không gian hình thành từ hoạt động chế tác thủ công từ nhiều thập kỷ sử dụng công nghiệp được xem như những khung thiết kế chủ động. Thay vì phá dỡ và thay thế, dự án áp dụng chiến lược can thiệp tối thiểu và tái sử dụng thích ứng, cho phép các cấu trúc hiện hữu dẫn dắt tổ chức kiến trúc mới. Các chức năng then chốt từ khu lễ tân, khu hậu cần đến không gian kỹ thuật được xây dựng trực tiếp trên nền móng của các xưởng cũ, giúp giảm đáng kể khối lượng đào đắp, tiết kiệm tài nguyên xây dựng và duy trì tính liên tục của địa hình.

Ngôn ngữ kiến trúc của dự án không tìm cách che giấu sự khác biệt giữa các lớp thời gian. Những bức tường đá thô được giữ lại và gia cố, kết hợp trực tiếp với kết cấu bê tông trần mới, tạo nên một trạng thái không gian nơi cũ và mới cùng tồn tại trong mối quan hệ rõ ràng, không hòa lẫn. Sự đối thoại này không mang tính hoài niệm, mà cho phép kiến trúc bộc lộ lịch sử thông qua chính cấu trúc và vật liệu của nó, thay vì thông qua các yếu tố trang trí hay mô phỏng.

Một trong những thách thức lớn nhất của dự án là xung đột giữa phát triển nghỉ dưỡng và bảo tồn hệ sinh thái rừng. Khu đất có mật độ cây cao, hệ rễ phức tạp và vi khí hậu nhạy cảm, trong khi chương trình nghỉ dưỡng thường kéo theo nhu cầu mở rộng mặt bằng và hạ tầng cứng. Bavi Heritage lựa chọn chấp nhận sinh thái như một ràng buộc thiết kế, cho phép rừng quyết định vị trí, quy mô và hình thái công trình.

Các khối lưu trú Pavilion chỉ được đặt tại những khoảng trống tự nhiên, tránh cây lớn và hệ rễ, đồng thời được tổ chức theo chiều đứng nhằm giảm diện tích chiếm đất. Lối tiếp cận sử dụng đường đất nện thay vì lát cứng, duy trì độ thấm nước và địa hình tự nhiên, chấp nhận sự bất tiện có kiểm soát như một phần của trải nghiệm.

Cách tiếp cận này không chỉ là một lựa chọn sinh thái, mà còn là một tuyên bố kiến trúc: công trình không cạnh tranh với môi trường, mà được định hình bởi chính môi trường đó. Hệ sinh thái không đóng vai trò bối cảnh, mà trở thành một thành phần cấu trúc của thiết kế.

Bốn loại pavilion được phát triển như một phản hồi trực tiếp trước sự khác biệt của địa hình và vị trí chính xác của các cây hiện trạng, cho phép mỗi đơn vị điều chỉnh hình thức và vị trí đặt để tránh hệ rễ và giảm thiểu xáo trộn đối với điều kiện mặt đất tự nhiên.

Song song với sinh thái rừng, dự án đối mặt với thách thức tái sử dụng một di sản công nghiệp không mang tính biểu tượng. Hệ thống nhà xưởng cũ—thô, utilitarian và không có giá trị hình ảnh rõ ràng—dễ bị xem là vật cản cho phát triển mới. Thay vì tìm cách “làm đẹp” hay xóa bỏ, dự án tập trung chuyển hóa giá trị cấu trúc và ký ức lao động thành nền tảng tổ chức không gian. Các tuyến lưu thông công nghiệp trước đây được tái cấu trúc thành những hành lang dài và sáng, đóng vai trò trục kết nối chính, đồng thời tạo thông gió tự nhiên và điều hòa vi khí hậu trong điều kiện khí hậu nhiệt đới ẩm.

Chiến lược bền vững của Bavi Heritage không được tiếp cận như một tập hợp giải pháp kỹ thuật bổ sung, mà như hệ quả trực tiếp của tư duy thiết kế. Việc tái sử dụng cấu trúc hiện hữu giúp giảm đáng kể năng lượng xây dựng; tổ chức không gian mở và bán mở giảm phụ thuộc vào điều hòa cơ học; vật liệu bản địa như đá và gỗ rừng trồng được sử dụng nhằm giảm chi phí vận chuyển và tăng tính thích ứng khí hậu. Các khoảng sân trong và vườn được thiết kế để thu gom, lọc và tái sử dụng nước mưa, kết hợp với chiếc giếng cổ gần 100 năm tuổi—từng là điểm tụ thủy của khu đất—tạo nên một chu trình nước khép kín cho toàn khu.

Tại vị trí ngôi nhà cũ của gia đình, Private Zen House được xây dựng như một lớp kiến trúc mang tính cá nhân và tinh thần. Công trình không phục vụ mục đích thương mại, mà duy trì mối liên kết giữa con người và nơi chốn. Không gian thiền ở tầng cao mở trực tiếp ra tán rừng, cho phép ánh sáng, gió và âm thanh tự nhiên trở thành một phần của trải nghiệm kiến trúc.

Thông qua toàn bộ quá trình thiết kế, Bavi Heritage chủ động định nghĩa lại khái niệm “đẳng cấp” trong kiến trúc nghỉ dưỡng. Giá trị không nằm ở sự xa hoa vật liệu hay quy mô tiện ích, mà ở khả năng tạo ra trải nghiệm chân thực với thiên nhiên, ký ức và sự tiết chế. Kiến trúc ở đây không tìm cách gây ấn tượng, mà đóng vai trò nền tảng, cho phép con người nhận thức rõ hơn về môi trường mình đang hiện diện.

Bavi Heritage là một thử nghiệm về kiến trúc như một quá trình tiếp nối—nơi di sản, sinh thái và đời sống đương đại không bị tách rời, mà cùng tồn tại trong một cấu trúc không gian thống nhất. Dự án cho thấy rằng, trong những điều kiện giới hạn, kiến trúc không cần vượt qua bối cảnh để tạo ra giá trị, mà có thể đạt được chất lượng cao nhất khi chấp nhận và làm việc cùng chính những giới hạn đó.